UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH HÀ TĨNH
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Nguyễn Quốc Anh (Tổng Chủ biên) - Trần Đình Thuận (Chủ biên)
Nguyễn Việt Hùng – Nguyễn Ngọc Hà – Phạm Quỳnh– Lương Minh Tân
Nguyễn Thị Trang Thanh – Nguyễn Thị Thu Thuỷ

TÀI LIỆU

GIÁO DỤC
ĐỊA PHƯƠNG
TỈNH

Hà Tĩnh

LỚP

3

DANH SÁCH BAN BIÊN SOẠN
(Ban hành kèm theo Quyết định số 477/QĐ-UBND ngày 01 tháng 3 năm 2022 của UBND tỉnh
Hà Tĩnh về việc thành lập Ban biên soạn Tài liệu Giáo dục địa phương cấp Tiểu học tỉnh Hà Tĩnh)
Trưởng ban:

Ông NGUYỄN QUỐC ANH

Phó Trưởng ban:

Ông TRẦN HẬU TÚ

Ông PHẠM QUỲNH
Các thành viên:

2



Ông TRẦN ĐÌNH THUẬN



Bà NGUYỄN THỊ TRANG THANH



Bà NGUYỄN THỊ NGỌC HÀ



Ông TRẦN ĐÌNH HƯNG



Ông NGUYỄN TÙNG LĨNH



Bà NGUYỄN THỊ THANH THUỶ



Bà THÁI THỊ HƯƠNG



Ông NGUYỄN ĐÌNH CHÚNG



Ông TRẦN TRUNG NAM



Ông NGUYỄN TIẾN CHỨC



Ông NGUYỄN VIỆT HÙNG



Bà NGUYỄN THỊ THU THUỶ



Ông LƯƠNG MINH TÂN



Ông PHAN CÔNG CỬ



Ông TRẦN ĐĂNG KIÊN



Bà TRƯƠNG THỊ HOÀI THANH



Bà TRẦN THỊ KIỀU LIÊN



Bà TRẦN THỊ THUỲ LÊ



Ông VƯƠNG TRỌNG ĐỨC

LỜI NÓI ĐẦU
Các em học sinh lớp 3 thân mến!
Trên tay các em là cuốn Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh
Hà Tĩnh - Lớp 3. Cuốn Tài liệu gồm 8 chủ đề, với nội dung xoay quanh
truyền thống, văn hoá, địa lí, lịch sử, kinh tế, xã hội, môi trường,
hướng nghiệp,... của tỉnh Hà Tĩnh.
Dưới sự hướng dẫn của thầy, cô giáo và sự đồng hành của người
thân, bạn bè, các em hãy tích cực tìm hiểu, trải nghiệm để hiểu
biết thêm về nơi mình sống, đồng thời thêm yêu và gắn bó với quê
hương mình.
Cuốn Tài liệu sẽ đồng hành cùng các em trong suốt năm học lớp 3,
hãy yêu quý và giữ gìn cẩn thận nhé!
Chúc các em có những hoạt động thật vui vẻ và bổ ích với cuốn
Tài liệu này!


CÁC TÁC GIẢ

3

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG TÀI LIỆU

NHẬN DIỆN – KHÁM PHÁ
Học sinh huy động kiến thức, kinh nghiệm cá nhân để
xác định vấn đề cần nhận biết; khám phá điều mới,
chưa biết của chủ đề.
TÌM HIỂU – MỞ RỘNG
Học sinh thực hiện các hoạt động quan sát, thảo luận, tìm
tòi, tìm kiếm thông tin,… nhằm hiểu sâu, khai thác nội
dung chủ đề; mở rộng ra các vấn đề có liên quan.
THỰC HÀNH – VẬN DỤNG
Học sinh sử dụng kiến thức, kĩ năng được trang bị để
giải quyết các vấn đề, tình huống, bài tập tương tự hay
biến đổi,… nhằm khắc sâu kiến thức hình thành năng
lực, phẩm chất. Sau đó, giải quyết các vấn đề của thực
tế để phát huy tính mềm dẻo của tư duy, khả năng
sáng tạo.

Hãy bảo quản, giữ gìn cuốn Tài liệu để dành tặng các em học sinh lớp sau nhé!

4

MỤC LỤC

Chủ đề 1. Di tích lịch sử ở Hà Tĩnh



Chủ đề 2. Giới thiệu về Ví, Giặm Nghệ Tĩnh

6


11

Chủ đề 3. Lễ hội truyền thống ở Hà Tĩnh

13

Chủ đề 4. Tết yêu thương

17

Chủ đề 5. Thiên nhiên quê hương em

21

Chủ đề 6. Một số ngành nghề tiêu biểu ở Hà Tĩnh

25

Chủ đề 7. Nhà văn, nhà thơ tiêu biểu của Hà Tĩnh

31

Chủ đề 8. Phân loại rác thải sinh hoạt

35



5

Chủ đề 1: DI TÍCH LỊCH SỬ Ở HÀ TĨNH
1 Nhận diện di tích lịch sử ở Hà Tĩnh

a. Kể tên các di tích lịch sử trong các hình ảnh dưới đây:

1

Khu di tích cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập,
xã Cẩm Hưng, huyện Cẩm Xuyên

2

Chùa Hương Tích,
xã Thiên Lộc, huyện Can Lộc

3

Đền thờ Chế thắng Phu nhân
Nguyễn Thị Bích Châu,
xã Kỳ Ninh, thị xã Kỳ Anh

4

Khu mộ danh y Hải Thượng Lãn Ông
Lê Hữu Trác, xã Sơn Trung, huyện Hương Sơn

6

5

Khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du,
thị trấn Tiên Điền, huyện Nghi Xuân

6

Nhà thờ Phan Đình Phùng,
xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ

7

Khu di tích cố Tổng Bí thư Trần Phú,
xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ

8

Khu di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc,
thị trấn Đồng Lộc, huyện Can Lộc

b. Kể thêm một số di tích lịch sử ở quê hương em.
7

2 Tìm hiểu về di tích lịch sử ở Hà Tĩnh

a. Đọc các đoạn giới thiệu về di tích lịch sử dưới đây:
Khu lưu niệm Đại thi hào
Nguyễn Du là khu di tích quốc gia
đặc biệt ở thị trấn Tiên Điền, huyện
Nghi Xuân. Khu lưu niệm gồm nhà
thờ Nguyễn Du, nhà trưng bày,…
Tại đây còn có các di vật, cổ vật gắn
với dòng họ Nguyễn ở Tiên Điền.

1

Khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du,
thị trấn Tiên Điền, huyện Nghi Xuân

Nhà trưng bày lưu niệm cố
Tổng Bí thư Trần Phú ở xã Tùng
Ảnh, huyện Đức Thọ. Tại đây trưng
bày hơn 200 hiện vật, kỉ vật về cuộc
đời và sự nghiệp của Tổng Bí thư
Trần Phú.

2

Nhà trưng bày lưu niệm cố Tổng Bí thư
Trần Phú, xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ

Khu di tích lịch sử Ngã ba
Đồng Lộc thuộc thị trấn Đồng Lộc,
huyện Can Lộc. Đây là di tích
lịch sử gắn liền với sự hi sinh của
10 nữ thanh niên xung phong và
các anh hùng, liệt sĩ trong kháng
chiến chống Mỹ cứu nước.

8

3

Khu di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc,
thị trấn Đồng Lộc, huyện Can Lộc

b. Ghép tên di tích lịch sử với nhân vật liên quan đến di tích lịch sử đó.

Khu di tích lịch sử
Ngã ba Đồng Lộc

1

Nhà trưng bày lưu niệm
cố Tổng Bí thư Trần Phú
2

Khu lưu niệm
Đại thi hào Nguyễn Du
3

c. Tìm hiểu về một di tích lịch sử ở Hà Tĩnh theo các gợi ý:
Gợi ý:
− Di tích lịch sử đó có tên là gì?
– Di tích đó ở đâu?
– Di tích đó gắn với sự kiện, nhân vật lịch sử nào?
9

3 Kể một câu chuyện liên quan tới di tích lịch sử tiêu biểu ở Hà Tĩnh
Đọc đoạn truyện sau và thực hiện yêu cầu:
Vào những năm tháng
kháng chiến chống Mỹ,
không quân Mỹ liên tục đánh
phá Đồng Lộc nhằm cắt đứt
huyết mạch giao thông của
quân dân ta hướng về chiến
trường miền Nam. Tại Ngã ba
này, vào trưa ngày 24/7/1968,
Tiểu đội 4, Đại đội 552 được 1
lệnh san lấp hố bom ở khu vực
Tiểu đội 4, Đại đội 552 đang san lấp hố bom
địch vừa thả bom để nhanh
chóng thông đường cho xe qua. Nhận nhiệm vụ xong, những nữ thanh niên
xung phong của Tiểu đội 4 gấp rút đến hiện trường triển khai công việc.
Họ làm việc không ngơi tay, ba lần các chị bị vùi lấp nhưng đều rũ đất đá
đứng dậy tiếp tục làm việc. Đến 16 giờ 30 phút, trận bom thứ 15 trong ngày
dội xuống Đồng Lộc. Một quả bom rơi xuống ngay sát miệng hầm – nơi 10
cô gái của Tiểu đội 4, Đại đội 552 đang tránh bom. Một, hai phút, rồi năm
phút trôi qua. Mặt đất mù mịt. Cả trận địa lặng đi rồi tiếng khóc xé lòng.
Các chị đã anh dũng hi sinh.
(Theo Đồng Lộc, Ngã ba huyền thoại, Nguyên Thảo)

a. Em hãy kể lại câu chuyện về 10 cô gái thanh niên xung phong ở Ngã ba Đồng Lộc.
b. Bày tỏ cảm nghĩ của em sau khi kể câu chuyện.
4 Quảng bá di tích lịch sử ở Hà Tĩnh

a. Làm bộ sưu tập tranh/ảnh về di tích lịch sử ở Hà Tĩnh theo hướng dẫn.
Bước 1: Sưu tầm tranh/ảnh hoặc phác hoạ lại di tích lịch sử em muốn giới thiệu.
Bước 2: Viết chú thích cho tranh/ảnh di tích lịch sử.
Bước 3: Viết một số thông tin giới thiệu về di tích lịch sử.

b. Sử dụng bộ sưu tập tranh/ảnh đã làm để giới thiệu di tích lịch sử ở Hà Tĩnh.
10

Chủ đề 2: GIỚI THIỆU VỀ VÍ, GIẶM NGHỆ TĨNH
1 Nhận diện Ví, Giặm Nghệ Tĩnh
Nghe một trích đoạn dân ca mà thầy/cô giáo hát hoặc phát qua băng đĩa và
cho biết:
– Tên gọi của làn điệu dân ca em vừa nghe là gì?
– Bày tỏ cảm xúc của em sau khi nghe làn điệu dân ca đó.
2 Tìm hiểu Ví, Giặm Nghệ Tĩnh

a. Đọc bài viết sau:
Ví, Giặm là loại hình nghệ thuật
trình diễn dân gian mang bản sắc riêng
của người dân xứ Nghệ (Nghệ An và Hà
Tĩnh). Dân ca Ví, Giặm được hát cùng
với nhiều hoạt động trong cuộc sống
như lúc ru con, khi làm ruộng, chèo
thuyền, lúc dệt vải, xay lúa,… Do vậy, Ví,
Giặm có tên gọi theo các hình thức lao
động và sinh hoạt như: Ví phường vải,
Ví phường đan, Ví phường nón, Ví phường
củi, Ví trèo non, Ví đò đưa, Giặm ru,
Giặm kể, Giặm khuyên,… Hai lối hát này
thường được hát xen kẽ cùng nhau nên
có tên ghép là Dân ca Ví, Giặm.
Ví và Giặm thường được biểu diễn
theo ba hình thức: hát lẻ, hát đối và hát
cuộc. Lời ca của Ví, Giặm là những vần thơ
ngắn, dễ nhớ, dễ hát; nội dung đa dạng,
ca ngợi những vẻ đẹp trong cuộc sống, tập
quán xã hội, lịch sử, tình yêu quê hương,
đất nước, con người, mang tính giáo dục
sâu sắc.

1

Cảnh diễn xướng Dân ca Ví, Giặm
ở Hà Tĩnh (Hát ví phường vải
Trường Lưu)
2

Cảnh diễn xướng Dân ca Ví, Giặm
ở Hà Tĩnh (Hát ví phường nón)

Ngày 27/11/2014, Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh đã được Tổ chức Giáo dục,
Khoa học và Văn hoá của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận là di sản văn
hoá phi vật thể đại diện của nhân loại.
(Theo Dân ca Ví, Giặm xứ Nghệ, Hồ sơ di sản, tư liệu Cục Di sản văn hoá)

11

b. Dựa vào nội dung bài viết ở trên, cùng bạn nói nối tiếp các ý ở cột A và cột B
để có thông tin phù hợp giới thiệu về Dân ca Ví, Giặm.

A
1

2

B

Dân ca Ví, Giặm

a

các hoạt động trong
cuộc sống

Biểu diễn theo các
hình thức:

b

năm 2014

c

ngợi ca vẻ đẹp cuộc sống,
tình yêu quê hương đất nước

3

Lời ca

4

Nội dung

d

mang bản sắc riêng của
người dân xứ Nghệ

Được hát cùng

e

hát lẻ, hát đối, hát cuộc

g

dễ nhớ, dễ hát

5

6 Được UNESCO công

nhận là di sản văn hoá
phi vật thể

c. Chia sẻ cảm nhận của em về giá trị của Dân ca Ví, Giặm.
3 Tập hát làn điệu Ví, Giặm

a. Tập hát một số làn điệu Ví, Giặm dưới sự hướng dẫn của thầy/cô giáo.
b. Với làn điệu Ví, Giặm đã biết, em hãy cùng các bạn biểu diễn một tiết mục.

12

Chủ đề 3: LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG Ở HÀ TĨNH
1 Khám phá lễ hội ở Hà Tĩnh

a. Xem ảnh, đọc tên lễ hội và nói ngắn gọn về các hoạt động trong lễ hội ở
những bức ảnh dưới đây:

1

Lễ hội Cầu ngư Nhượng Bạn, xã Cẩm Nhượng, huyện Cẩm Xuyên

2

Lễ hội đánh cá Đồng Hoa, xã Xuân Viên, huyện Nghi Xuân

3

Lễ hội đền Chiêu Trưng, xã Đỉnh Bàn, huyện Thạch Hà

b. Em còn biết lễ hội nào khác của quê hương em? Ở lễ hội đó có những hoạt
động nào?
13

2 Tìm hiểu về lễ hội ở Hà Tĩnh

a. Khái quát chung về lễ hội ở Hà Tĩnh.
Đọc thông tin sau và thực hiện yêu cầu:
Lễ hội là một hoạt động văn hoá phổ biến ở Hà Tĩnh. Hoạt động này
thường diễn ra vào mùa xuân và mùa hạ ở khắp các vùng quê, từ ven biển,
đồng bằng cho đến trung du, miền núi. Lễ hội ở Hà Tĩnh thường gắn liền với
các yếu tố lịch sử, tôn giáo hoặc nghề nghiệp (phổ biến hơn cả là nghề nông
trồng lúa nước và nghề đánh bắt cá). Lễ hội thường có hai phần: phần lễ và
phần hội. Phần lễ là phần thực hiện các hoạt động tế lễ, các nghi thức rước
kiệu, rước bài vị, rước nước,... Phần hội là phần tổ chức các hoạt động vui
chơi giải trí như đua thuyền, bơi lội, đấu vật, đánh cờ, chọi gà, nấu cơm,...
Thông qua lễ hội, người dân Hà Tĩnh bày tỏ lòng biết ơn với những anh hùng
có công với địa phương, đất nước, bày tỏ niềm hi vọng về một vụ mùa bội thu,
người người sống bình an, sung túc.

1

Lễ tế Đức Thánh tổ nghề rèn Trung Lương

2

Hội đua thuyền truyền thống tại hồ
Bình Sơn, thị trấn Hương Khê

– Lễ hội Hà Tĩnh thường được tổ chức ở đâu và vào thời điểm nào trong năm?
– Em hãy kể tên các phần chính của lễ hội.

14

b. Những lễ hội tiêu biểu ở Hà Tĩnh.
– Các bạn đang chia sẻ về những lễ hội nào?
– Các bạn có cảm xúc như thế nào khi tham gia lễ hội?
Vào ngày mười tám tháng hai âm lịch, mình được cùng
bố mẹ tham dự lễ hội chùa Hương Tích ở Can Lộc. Đến
chùa, bố mẹ hướng dẫn mình thắp hương lễ Phật.
Ngoài ra, mình còn được xem và tham gia các trò chơi
dân gian nữa đấy!

Ngày mồng ba tháng năm âm lịch, mình được bố cho
đi dự lễ hội đền Chiêu Trưng (còn gọi là đền Lê Khôi) ở
Thạch Hà. Bố mình nói, đây là lễ hội tưởng nhớ công lao
của Lê Khôi, vị tướng tài ba có công đánh giặc, giữ yên bờ
cõi đất nước dưới thời Hậu Lê. Trong lễ hội này, mình thích
nhất là lễ rước kiệu bằng thuyền rồng trên Cửa Sót.
Vào dịp nghỉ hè, mình thường được bố mẹ cho về quê nội
ở xã Xuân Viên, huyện Nghi Xuân để tham dự lễ hội đánh cá
Đồng Hoa. Ông mình bảo rằng đây là một trong ba lễ hội
đánh bắt cá truyền thống còn được lưu giữ đến ngày nay,
còn bà mình thì bảo ai bắt được cá càng to thì càng gặp
nhiều may mắn!
Ồ! Mình cũng được tham dự một lễ hội của Hà Tĩnh đấy! Đó là
lễ hội Cầu Ngư Nhượng Bạn được người dân xã Cẩm Nhượng,
huyện Cẩm Xuyên tổ chức vào ngày mồng tám tháng tư âm
lịch. Theo mình biết, lễ hội này xuất phát từ tục thờ cá voi của
ngư dân. Tham dự lễ hội, mình được chứng kiến rất nhiều nghi
lễ, hoạt động nhưng mình thấy ấn tượng hơn cả là màn chèo
cạn với những điệu hò của các bác ngư dân.

15

3 Ứng xử khi tham gia lễ hội

a. Quan sát tranh và cho biết việc làm nào đáng được khen ngợi, việc làm nào
cần phê phán khi tham gia lễ hội.
1

2

3

4

Đừng xô
đẩy nữa.

b. Kể thêm một số việc nên làm khi tham gia lễ hội.
4 Giới thiệu lễ hội ở quê hương em
Em hãy viết bài hoặc làm video ngắn (nhờ người thân hỗ trợ quay) giới thiệu về
lễ hội ở quê hương em.
Gợi ý: Trong bài viết hoặc video, em cần giới thiệu được:
– Tên lễ hội là gì? Vào thời gian nào? Lễ hội diễn ra ở đâu? Ý nghĩa
của lễ hội?
– Các hoạt động chính của lễ hội là gì?
– Làm cách nào để tham dự được lễ hội (Đi lại bằng phương tiện
gì? Mua vé ở đâu? Nghỉ trọ chỗ nào?...)
– Em cũng đừng quên hướng dẫn các bạn cách ứng xử phù hợp
khi tham gia lễ hội nhé!
16

Chủ đề 4: TẾT YÊU THƯƠNG
1 Tìm hiểu một số gia đình có hoàn cảnh khó khăn ở nơi em sống

a. Nêu tên, địa chỉ một số gia đình có hoàn cảnh khó khăn ở nơi em sống.
b. Hoàn cảnh của gia đình đó như thế nào?
Gợi ý:
– Số thành viên trong gia đình.
– Tình trạng nơi ở (nhà cửa, cảnh quan bên ngoài, bên trong,…)
– Tình trạng sức khoẻ của các thành viên trong gia đình, trang
phục, điều kiện ăn uống,…
– Những người lao động chính trong gia đình (Có mấy người đi
làm? Làm công việc gì? Ở đâu?...)
– Gia đình có mấy người không đi làm?

2 Tìm hiểu việc làm để giúp đỡ những gia đình có hoàn cảnh khó khăn
vào ngày Tết

a. Quan sát ảnh và cho biết, chính quyền và người dân Hà Tĩnh đã có những
hoạt động nào để giúp đỡ các gia đình có hoàn cảnh khó khăn nhân dịp Tết?

1

Trao quà cho thân nhân nạn nhân chất độc
da cam tại huyện Cẩm Xuyên

2

Trao quà cho các học sinh mồ côi
tại huyện Đức Thọ nhân dịp
tết Nguyên đán

17

3

Trao học bổng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn
tại thị xã Hồng Lĩnh nhân dịp tết Nguyên đán

4

Trao tặng biểu trưng 10 nhà đại đoàn kết cho 10 hộ hoàn cảnh đặc biệt
khó khăn tại huyện Cẩm Xuyên nhân dịp tết Nguyên đán

5

Trao quà cho người cao tuổi khó khăn tại huyện Vũ Quang
nhân dịp tết Nhâm Dần 2022

18

b. Thảo luận với bạn những việc làm phù hợp để giúp đỡ những gia đình có
hoàn cảnh khó khăn vào ngày Tết tại địa phương.

c. Lập kế hoạch giúp đỡ những gia đình có hoàn cảnh khó khăn trong dịp Tết.
Các nhóm lập kế hoạch thực hiện việc làm giúp đỡ những gia đình có hoàn
cảnh khó khăn trong dịp Tết tại địa phương theo gợi ý sau:

KẾ HOẠCH GIÚP ĐỠ NHỮNG GIA ĐÌNH
CÓ HOÀN CẢNH KHÓ KHĂN TRONG DỊP TẾT
Tên nhóm của em:
Thành viên tham gia:
1.
2.
3.
Mục tiêu:
Thời gian:
Thời điểm bắt đầu:
Thời điểm kết thúc:
Địa điểm:
Tên những gia đình cần giúp đỡ:
Nơi ở hiện nay:
Nội dung công việc:
Công việc cần chuẩn bị:
– Công việc cụ thể:
– Phân công công việc từng người:

19

3 Giúp đỡ những gia đình có hoàn cảnh khó khăn trong dịp Tết

a. Tham gia một số hoạt động giúp đỡ những gia đình có hoàn cảnh khó khăn.
b. Báo cáo hoặc chia sẻ kết quả sau khi hoàn thành.
c. Viết 1 – 2 câu thể hiện sự động viên, tinh thần tương thân tương ái với những
gia đình có hoàn cảnh khó khăn ở quê hương em.

Nhắn gửi cha mẹ học sinh
– Nhắc nhở con có tinh thần tương thân tương ái, quan tâm
đến hàng xóm láng giềng.
– Hỗ trợ con trong việc tham gia giúp đỡ những gia đình có
hoàn cảnh khó khăn trong những dịp Tết đến xuân về.

20

Chủ đề 5: THIÊN NHIÊN QUÊ HƯƠNG EM
1 Nhận diện thiên nhiên ở Hà Tĩnh
Quan sát hình ảnh cảnh quan thiên nhiên dưới đây, em hãy kể thêm một vài
cảnh quan thiên nhiên có ở Hà Tĩnh mà em biết.

1

Núi Hồng sông Lam

2

Biển Cẩm Nhượng

21

2 Tìm hiểu thiên nhiên ở Hà Tĩnh
Quan sát hình ảnh và đọc thông tin dưới đây, em hãy nêu một số đặc điểm
tự nhiên của Hà Tĩnh.

1

2

Núi Hồng Lĩnh – Sông Lam
(góc chụp ở huyện Nghi Xuân)

Dãy núi Giăng Màn
(góc chụp ở huyện Hương Khê)

3

4

Vùng đồng bằng
trồng lúa

Bãi biển Thiên Cầm,
huyện Cẩm Xuyên

Thiên nhiên Hà Tĩnh đa dạng. Đồi núi chiếm phần lớn diện tích với
các dãy núi Giăng Màn, Rào Cỏ, Hồng Lĩnh,… Đồng bằng nhỏ, phía ngoài
đồng bằng là các dải cát ven biển. Dọc bờ biển có nhiều bãi biển đẹp
như: biển Xuân Thành (huyện Nghi Xuân), Thạch Hải (huyện Thạch Hà),
Thiên Cầm (huyện Cẩm Xuyên), Hoành Sơn (thị xã Kỳ Anh),… Hà Tĩnh có
nhiều sông, hồ như: sông La, sông Ngàn Sâu, sông Ngàn Phố, sông Rào Cái,
hồ Ngàn Trươi, hồ Kẻ Gỗ,…
Vùng đồi núi có nhiều rừng, trong đó Vườn quốc gia Vũ Quang là nơi
sinh sống của hàng ngàn loài động vật, thực vật, với nhiều loài quý hiếm
như: sao la, mang lớn, voi, vượn má trắng,… Rừng ngập mặn tập trung ở
ven biển, cửa sông, đặc biệt là ở: Cửa Hội, Cửa Sót, Cửa Nhượng, Cửa Khẩu,...
22

3 Tìm hiểu đặc điểm cơ bản về tự nhiên nơi em sống

a. D
 ưới sự hướng dẫn của thầy/cô giáo, em hãy cùng bạn tìm hiểu đặc điểm tự
nhiên nơi em sinh sống và hoàn thành phiếu học tập (theo mẫu) sau:
ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN ĐỊA PHƯƠNG EM
1. Tên địa phương:
2. Đặc điểm thiên nhiên địa phương em:
Điền dấu X vào ô trống những đặc điểm tự nhiên có ở địa phương em:
- Địa phương em nằm ở vùng nào?
Miền núi

Đồng bằng

Ven biển

- Địa phương em có những thành phần tự nhiên nào?
Núi

Sông

Hồ

Rừng

Rừng ngập mặn

Biển

3. Giới thiệu một số cảnh quan thiên nhiên tiêu biểu ở địa phương em:
4. Cảm nhận của em về thiên nhiên nơi em sống:

b. C
 hia sẻ với các bạn về thiên nhiên địa phương em.
4 Tập làm hướng dẫn viên du lịch
Đóng vai hướng dẫn viên du lịch, em hãy giới thiệu với du khách về một số
đặc điểm tự nhiên ở địa phương em.
Gợi ý:
– Tên địa phương.
– Một số nét cơ bản về tự nhiên ở địa phương em: địa hình,
núi, sông,…
– Mô tả một số cảnh quan thiên nhiên tiêu biểu của địa phương.
23

5 Bảo vệ thiên nhiên quê hương em

a. Viết vào vở những việc nên làm và không nên làm để bảo vệ thiên nhiên quê
hương em theo gợi ý sau:

Việc nên làm

Chăm sóc
hoa và cây

Bảo vệ
thiên nhiên
quê em

Việc không nên
làm

Bẻ cành,
hái hoa

b. Thực hiện một số việc nên làm mà em đã liệt kê ở mục a để bảo vệ thiên
nhiên quê hương em.

c. Em hãy vẽ tranh/làm áp phích/viết một đoạn văn,… tuyên truyền mọi người
cùng bảo vệ thiên nhiên.

24

Chủ đề 6: MỘT SỐ NGÀNH NGHỀ TIÊU BIỂU
Ở HÀ TĨNH
1 Nhận diện ngành nghề ở quê hương em
Hãy kể tên các ngành nghề mà em biết trong các hình ảnh dưới đây:

1

3

2

4

25

2 Tìm hiểu ngành nghề tiêu biểu ở quê hương em

a. Quan sát hình ảnh và đọc thông tin dưới đây, em hãy lựa chọn một trong hai
nhóm ngành và thực hiện các yêu cầu sau:
– Kể tên một số ngành nghề trong nhóm ngành đó.
– Ở địa phương em có những ngành nghề nào trong nhóm ngành đó?

SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP

1

2

Trồng bưởi Phúc Trạch
ở huyện Hương Khê

Chăn nuôi hươu sao ở huyện Hương Sơn

3

Chăn nuôi lợn ở huyện Cẩm Xuyên

26

4

Thu hoạch lúa ở huyện Thạch Hà

5

Khai thác thuỷ sản ở huyện Cẩm Xuyên

6

Nuôi tôm ở huyện Nghi Xuân

7

Thu hái chè nguyên liệu ở Xí nghiệp chè 20 – 4 huyện
Hương Khê

Sản xuất nông nghiệp ở Hà Tĩnh rất đa dạng. Ngoài trồng lúa, ngô,
lạc, cam, bưởi,… người dân còn chăn nuôi trâu, bò, lợn, gà,… đánh bắt
thuỷ sản và nuôi tôm, cá,… ở các ao, hồ, ven biển. Ngành nông nghiệp
phân bố chủ yếu ở khu vực nông thôn, cung cấp lương thực, thực phẩm
cho con người.
27

SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP

1

2

Sản xuất nhiệt điện ở thị xã Kỳ Anh

Sản xuất thép ở thị xã Kỳ Anh

3

May quần áo ở thị xã Hồng Lĩnh

4

Chế biến thuỷ sản ở huyện Lộc Hà

Sản xuất công nghiệp ở Hà Tĩnh gồm nhiều ngành khác nhau: sản
xuất gang thép, sản xuất điện từ nhà máy nhiệt điện, thuỷ điện; dệt
may, chế biến thuỷ sản, bia, nước ngọt,… Sản xuất công nghiệp sử
dụng máy móc, tạo ra nhiều sản phẩm phục vụ sản xuất, tiêu dùng và
xuất khẩu.
28

b. Quan sát các hình ảnh dưới đây, em hãy:
– Kể tên các sản phẩm mà em biết hoặc gia đình em đã sử dụng.
– Sản phẩm đó là của ngành nghề nào?
– Sản phẩm đó dùng để làm gì?

1

2

Cam Khe Mây

Hạt lúa

3

4

Thịt lợn

Tôm thẻ chân trắng

6

5

Cuộn thép

Quần áo

29

3 Giới thiệu một ngành nghề ở Hà Tĩnh
Lựa chọn một ngành nghề ở địa phương em và giới thiệu với bạn theo các
gợi ý sau:
Gợi ý:
– Đó là ngành nghề gì?
– Sản phẩm của ngành nghề đó là gì?
– Sản phẩm đó dùng để làm gì?
– Cảm nghĩ của em về ngành nghề đó.

4 Trao đổi với bạn một số việc làm để thể hiện sự tôn trọng đối với ngành
nghề ở quê hương em.

........

........

Gợi ý:
– Đó là ngành nghề gì?
– Việc làm đó là gì?
– Vì sao cần có việc làm đó?

30

Chủ đề 7: NHÀ VĂN, NHÀ THƠ TIÊU BIỂU
CỦA HÀ TĨNH
1 Một số nhà văn, nhà thơ tiêu biểu của Hà Tĩnh

a. Quan sát tranh/ảnh và nêu tên các nhà văn, nhà thơ của Hà Tĩnh.

1

2

Đại thi hào
Nguyễn Du

3

Nhà thơ
Nguyễn Công Trứ

Nhà văn
Hoàng Ngọc Phách

4

Nhà thơ
Xuân Diệu

b. Hãy trao đổi cùng bạn để kể tên một số nhà văn, nhà thơ khác của Hà Tĩnh
mà em biết.
2 Tìm hiểu nhà thơ tiêu biểu của Hà Tĩnh

a. Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Nguyễn Du (1765 – 1820), tự là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên, quê xã Tiên
Điền (nay là thị trấn Tiên Điền) huyện Nghi Xuân. Ông xuất thân trong gia tộc
có truyền thống khoa bảng, nhiều đời làm quan to. Sự nghiệp lớn lao của
Nguyễn Du là văn chương, với ba tập thơ chữ Hán: Bắc hành tạp lục, Nam
trung tạp ngâm, Thanh Hiên thi tập. Các tác phẩm thơ Nôm có: Văn tế sống
hai cô gái Trường Lưu, Văn tế thập loại chúng sinh, Thác lời con trai phường
nón. Nổi bật nhất là Truyện Kiều, tức Đoạn trường tân thanh, truyện thơ
Nôm theo thể lục bát gồm 3254 câu, xứng đáng đưa ông lên vị trí là Đại thi
hào dân tộc.
(Theo Bùi Thiết, Từ điển Hà Tĩnh, NXB Văn hoá thông tin, 2000)

?

– Văn bản trên giới thiệu nhà thơ nào?
– Nêu tên một vài tác phẩm của nhà thơ được nói tới trong văn bản trên.
31

b. Đọc văn bản và hoàn thiện sơ đồ theo gợi ý sau để giới thiệu về nhà thơ
Huy Cận.
Huy Cận (1919 – 2005) quê ở xã Ân Phú, huyện Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh,
bắt đầu có thơ đăng báo từ năm 1936, tức là lúc tuổi đời còn rất trẻ, đang
học tú tài ở Huế. Năm 19 tuổi, Huy Cận xuất bản tập thơ đầu tay Lửa thiêng
và trở thành một trong những tên tuổi xuất sắc của phong trào Thơ mới
(1932 – 1942). Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Huy Cận liên tiếp xuất
bản 25 tập thơ thể hiện niềm vui và niềm tự hào trước cuộc sống mới của
nhân dân, đất nước. Huy Cận đã có những đóng góp xuất sắc vào tiến trình
phát triển thơ ca hiện đại Việt Nam.


Bắt đầu có thơ
đăng báo từ năm
………………….

(Theo Báo Hà Tĩnh)

Sau Cách mạng tháng Tám,
xuất bản ……………….

Nhà thơ
HUY CẬN

Tập thơ đầu tay là
………………….

Là một trong những nhà thơ
xuất sắc của phong trào
………………………….

3 Tìm hiểu tác phẩm của nhà văn, nhà thơ tiêu biểu ở Hà Tĩnh

a. Tìm hiểu về một vài tác phẩm văn học đặc sắc của một nhà văn, nhà thơ tiêu
biểu ở Hà Tĩnh mà em biết theo gợi ý:
– Tên tác giả, tác phẩm.
– Năm sáng tác.
– Thể loại.
32

b. Đọc bài thơ sau và thảo luận cùng bạn để hoàn thành các yêu cầu phía dưới:
CON CHIM CHIỀN CHIỆN
Con chim chiền chiện

Chim bay, chim sà

Bay vút, vút cao

Lúa tròn bụng sữa

Lòng đầy yêu mến

Đồng quê chan chứa

Khúc hát ngọt ngào.

Những lời chim ca.

Cánh đập trời xanh

Bay cao, cao vút

Cao hoài, cao vợi

Chim biến mất rồi

Tiếng hót long lanh

Chỉ còn tiếng hót

Như cành sương chói

Làm xanh da trời...

Chim ơi, chim nói

Con chim chiền chiện

Chuyện chi, chuyện chi?

Hồn xanh quê nhà

Lòng vui bối rối

Sáng nay lại hót

Đời lên đến thì...

Tưng bừng lòng ta.
(Huy Cận)

Tiếng ngọc trong veo
Chim gieo từng chuỗi
Lòng chim vui nhiều
Hát không biết mỏi.



?

– Bài thơ trên của nhà thơ nào?
– Con chim chiền chiện bay giữa khung cảnh thiên nhiên như thế nào?



– Chia sẻ cảm nhận của em về cuộc sống làng quê Việt Nam qua bài thơ.
33

4 Chia sẻ cảm nhận của em về một tác phẩm của nhà văn, nhà thơ
tiêu biểu ở Hà Tĩnh
Chọn một tác phẩm của nhà văn, nhà thơ tiêu biểu mà em thích để chia sẻ
cảm nhận của em.

34

Chủ đề 8: PHÂN LOẠI RÁC THẢI SINH HOẠT
1 Nhận biết rác thải sinh hoạt

a. Kể tên những loại rác thải sinh hoạt trong các hình ảnh dưới đây:

1

2

3

4

b. Kể tên những loại rác thải sinh hoạt khác mà em biết.

35

2 Tìm hiểu về phân loại rác thải sinh hoạt

a. Quan sát hình ảnh và đọc thông tin, em hãy ghi lại các loại rác thải vào từng cột phù
hợp theo gợi ý dưới đây vào vở:

1

Rau quả hỏng

2

Bã chè xanh

4

3

Vỏ chai thuỷ tinh

36

Vỏ lon

5

Túi nilon

6

Đồ nhựa hỏng

Loại rác

Đặc điểm

Tên các loại rác

Rác thải hữu cơ

Là rác thải dễ phân huỷ,
thường được tận dụng làm
phân hữu cơ hoặc thức ăn
cho động vật nuôi.

Rác thải vô cơ

Là những rác thải không
thể tái sử dụng hoặc tái chế.

–

Rác thải tái chế

Là rác thải sau khi con
người loại bỏ vẫn có thể tái
sử dụng lại.

–

–
–

–

–
37

b. Ghép tên các loại rác thải với cách xử lí phù hợp.
1

Hoa quả hỏng, bã trà,
thức ăn thừa, rau củ hỏng

a

2

Vỏ hộp, vỏ chai, chai nhựa,
giấy báo cũ

Chôn lấp hoặc thiêu đốt trong
b các nhà máy xử lí rác thải

3

Xương động vật, giấy ăn
đã sử dụng, quần áo cũ,
mảnh vỡ sành sứ

c

Sử dụng lại nhiều lần
hoặc tái chế

Sử dụng làm phân hữu cơ,
thức ăn cho gia súc

3 Tìm hiểu về xử lí rác thải sinh hoạt ở Hà Tĩnh
Quan sát hình ảnh và nêu hiện trạng xử lí rác thải sinh hoạt ở Hà Tĩnh.

1

Đoàn Thanh niên xã Cổ Đạm, huyện Nghi Xuân
hướng dẫn người dân cách phân loại rác thải tại nhà

2

38

Phân loại rác thải tại hộ gia đình ở xã Hà Linh, huyện Hương Khê

3

4

Xủ lí rác thải tại hộ gia đình ở
xã Tân Mỹ Hà, huyện Hương Sơn

Xử lí rác tại nhà máy xử lí rác thải ở huyện Thạch Hà

4 Tìm hiểu hiện trạng rác thải sinh hoạt ở nơi em sống

a. Cùng bạn quan sát hiện trạng rác thải sinh hoạt ở nơi em sống.
Gợi ý:
– Em quan sát ở đâu?
– Hiện trạng rác thải nơi đó:


+ Nhiều hay ít?



+ Có được thu gom không?



+ Có các thùng phân loại rác không?



+ Người dân có thực hiện phân loại rác không?

b. Nêu một số việc làm để giảm thiểu rác thải ở nơi em sống.
c. Chia sẻ với các bạn nhóm khác về kết quả quan sát của nhóm mình và việc
làm giảm thiểu rác thải sinh hoạt.
39

5 Thu gom, phân loại và xử lí rác thải sinh hoạt ở gia đình

a. Em hãy nêu những lợi ích của việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nhà.

Theo mình, phân loại
rác thải tại nhà sẽ giảm
được lượng rác thải ra
môi trường.

Theo mình, phân loại
rác thải tại nhà sẽ giảm
chi phí vận chuyển và xử
lí rác thải.

b. E m hãy cùng người thân
trang trí, viết chữ bên
ngoài thùng rác rồi thực
hiện thu gom và phân
loại rác thải ở gia đình.

RÁC THẢI
HỮU CƠ

RÁC THẢI
VÔ CƠ

RÁC THẢI
TÁI CHẾ

c. Cùng bạn làm và trang trí khẩu hiệu nhắc nhở bạn bè ý thức phân loại rác thải
sinh hoạt ở nhà và ở trường. Hãy dán khẩu hiệu vào khu vực để rác thải.

d. Tận dụng những đồ vật đã qua sử dụng để làm sản phẩm trang trí cho gia
đình hoặc đồ dùng học tập, chậu trồng cây,…

40

MỘT SỐ THUẬT NGỮ SỬ DỤNG TRONG TÀI LIỆU
Giải thích thuật ngữ

Trang

Di vật

Hiện  vật  được lưu truyền lại, có giá trị lịch sử,
văn hóa, khoa học.

8

2

Cổ vật

Hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị tiêu biểu
về lịch sử, văn hoá, khoa học, có từ một trăm
năm tuổi trở lên.

8

3

Hiện vật

Vật có ở trước mắt hoặc vật sưu tầm hay khai
quật được.

8

4

Kỉ vật

Vật được giữ lại làm kỉ niệm.

8

5

Di tích

Dấu vết của quá khứ còn lưu lại trong lòng đất
hoặc trên mặt đất có ý nghĩa về mặt văn hoá và
lịch sử.

6

Một bộ phận của nền  kinh tế, là lĩnh vực  sản
xuất  hàng hoá  vật chất  mà sản phẩm được
Công nghiệp
phục vụ nhu cầu tiêu dùng hoặc phục vụ hoạt
động kinh doanh của con người.

28

7

Tương thân
tương ái

Tình yêu thương giữa con người với con người,
sẵn sàng đồng cảm, chia sẻ, thấu hiểu và giúp
đỡ người khác khi người ta gặp khó khăn.

20

STT

1

Thuật ngữ

9, 10, 11,...

41

DANH MỤC HÌNH ẢNH SỬ DỤNG TRONG TÀI LIỆU

42

STT

Hình

Trang

Nguồn ảnh

1

H1

Bìa

Đậu Hà

2

H1, H2

6

Trần Hướng

3

H3

6

Nguyễn Anh Tuấn

4

H4

6

Đậu Bình

5

H5

7

Đậu Hà

6

H6

7

Ngọc Cương

7

H7

7

Huy Tuấn – Sở Văn hoá, TT&DL
Hà Tĩnh cung cấp

8

H8

7

Đức Hùng

9

H1

8

Đậu Hà

10

H2

8

BQL khu lưu niệm Trần Phú

11

H3

8

Đức Hùng

12

H1

9

Huy Tùng

13

H2

9

Văn Sang – ảnh từ BQL di tích Ngã ba
Đồng Lộc

14

H3

9

Ngọc Cương – ảnh từ
BQL khu di tích Trần Phú

15

H1

10

Văn Sang – ảnh từ BQL di tích Ngã ba
Đồng Lộc

16

H1

11

Giang Nam

17

H2

11

Trần Đức Cường

18

H1

13

Hương Thành

19

H2

13

Minh Chiến

20

H3

13

Văn Bảy

21

H1

14

Trần Thái Toàn

22

H2

14

Nguyễn Trí Quân

23

H1

17

Thu Hà

24

H2

17

Đức Thiện

25

H3

18

Quốc Thuận

26

H4

18

Phan Tâm

27

H5

18

Văn Chung

28

H1

21

Nhật Linh

29

H2

21

Hương Thành

30

H1

22

Lê Hữu Tân

31

H2

22

Đậu Hà

STT

Hình

Trang

Nguồn ảnh

32

H3

22

Đậu Bình

33

H4

22

Hương Thành

34

H1

25

Lê Hữu Tân

35

H2

25

Ngọc Loan

36

H3

25

Nguyễn Đình Trang

37

H4

25

Minh Chiến

38

H1, H2

26

Lê Hữu Tân

39

H3

26

Huyện uỷ Cẩm Xuyên

40

H4

26

Đậu Bình

41

H5

27

Hương Thành

42

H6

27

Ngô Thắng

43

H7

27

Lê Hữu Tân

44

H1

28

Đức Hùng

45

H2

28

Đài Truyền hình TX Kỳ Anh

46

H3

28

Quốc Thạch

47

H4

28

Hương Thành

48

H1, H4

29

Lê Hữu Tân

49

H3, H6

29

Nguyễn Hoà

50

H2

29

Phương Oánh

51

H6

29

Phúc Quang

52

H1

31

Huy Tùng

53

H2

31

Kiên Cương – ảnh từ khu lưu niệm
Nguyễn Công Trứ

54

H3

31

Ngọc Cương

55

H4

31

Trường THCS Xuân Diệu, huyện Can Lộc
cung cấp

56

H1, H2, H3, H4,

35

Lê Hữu Tân

57

H1, H2, H3, H4,

36

Lê Hữu Tân

58

H5, H6

37

Lê Hữu Tân

59

H1

38

Đình Nhất

60

H2

38

Huy Tùng

61

H3

39

Hà Bích Liên

62

H4

39

Thuý Quỳnh

43

 hịu trách nhiệm xuất bản:
C
Chủ tịch Hội đồng Thành viên NGUYỄN ĐỨC THÁI
Tổng Giám đốc HOÀNG LÊ BÁCH
Chịu trách nhiệm nội dung:
Tổng biên tập PHẠM VĨNH THÁI
Tổ chức và chịu trách nhiệm bản thảo:
Phó Tổng biên tập PHẠM QUỲNH
Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Sách Giáo dục tại TP. Hà Nội NGUYỄN THANH TÙNG

Biên tập nội dung:

VŨ THỊ MAI HỒNG - NGUYỄN THỊ THUỶ

Sửa bản in:

NGUYỄN THỊ THANH THIÊN

Thiết kế bìa:

NGUYỄN THỊ KIM DUNG

Thiết kế sách:

NGUYỄN KIM TOÀN

Minh hoạ:

PHAN THỊ HỒNG HÀ - NGUYỄN THU HÀ

C
 hế bản:

CÔNG TY CP SÁCH GIÁO DỤC TẠI TP. HÀ NỘI

Bản quyền thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hà Tĩnh, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và
Công ty Cổ phần Sách Giáo dục tại TP. Hà Nội giữ quyền công bố tác phẩm.
Tất cả các phần của nội dung cuốn sách này đều không được sao chép, lưu trữ, chuyển thể dưới bất kì
hình thức nào khi chưa có sự cho phép bằng văn bản của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hà Tĩnh,
Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Công ty Cổ phần Sách Giáo dục tại TP. Hà Nội.



TÀI LIỆU GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG TỈNH HÀ TĨNH



LỚP 3
Mã số: .........
In ......... bản (QĐ:................TK), khổ 19 x 26.5cm.
Đơn vị in: ......................Địa chỉ ...........................................